O LE Ā LE TALAFA'ASOLO O LE FAAMALŪ O LE TIMU?

O le talafaasolopito o le faamalu timu e le amata i se tala e uiga i faamalu timu. Ae, o le faamalu timu i aso nei sa leʻi faʻaaogaina e puipuia ai le la mai le tau timu, ae o le puipuiga. E ese mai i nisi o tala i Saina anamua, na afua mai le faamalu timu o se faamalu (o le faaupuga e masani ona faʻaaogaina mo se paolo la) ma ua faʻamaumauina o loʻo faʻaaogaina i eria e pei o Roma anamua, Eleni anamua, Aikupito anamua, Sasaʻe Tutotonu ma Initia i le amataga o le seneturi lona 4 T.L.M. O le mea moni, o nei faʻaliliuga anamua o faamalu timu i aso nei sa mamanuina ma fausia i mea eseese e pei o fulufulu mamoe, laulaau poʻo le paʻu, ae o le foliga o le ufiufi e matua tutusa lava ma oloa o loʻo vaʻaia i aso nei.

I le tele o tulaga, o le paolo poʻo le faamalu sa faʻaaogaina tele e fafine i aso anamua, ae o sui o le aiga tupu, o faifeau ma isi tagata maualuluga e masani ona faʻaalia i ata anamua ma nei mea na muamua atu i faamalu timu o aso nei. Na oʻo lava i nisi tulaga na faʻailoa mai ai e Tupu pe faʻatagaina o latou tagata e faʻaaoga se faamalu, ma tuʻuina atu lenei faʻaaloalo i naʻo ana fesoasoani e sili ona fiafia i ai.

1

Mai le toatele o tusitala o talafaasolopito, e foliga mai o le faʻaaogaina masani o le faamalu timu (e puipuia ai mai le timu) e leʻi oo mai seia oo i le seneturi lona 17 (faatasi ai ma nisi o tala mai le faaiuga o le seneturi lona 16) i nisi o atunuu Europa, faatasi ai ma tagata Italia, Farani ma Peretania na taʻitaʻia le ala. O taupou faamalu o le 1600 na lalagaina mai le silika, lea e itiiti le teteʻe atu i le vai pe a faatusatusa i faamalu timu o aso nei, ae o le foliga tulaga ese o le taupou e leʻi suia mai mamanu na tusia muamua. Ae ui i lea, e oo lava i le 1600, o faamalu timu sa manatu pea o se oloa mo tamaitai lauiloa, ma o alii e feagai ma le tauemu pe a vaaia i latou o loo ofuina se tasi.
I le ogatotonu o le seneturi lona 18, na avea ai le faamalu timu ma mea masani i fafine, ae na amata ona matauina e alii se faamalu timu ina ua mamanuina ma tauaveina e le tagata Egelani o Jonas Hanway i luga o auala o Lonetona i le 1750. E ui ina tauemuina i le taimi muamua, ae sa tauaveina e Hanway se faamalu timu i soo se mea na ia alu i ai, ma i le faaiuga o le 1700, na avea ai le faamalu timu ma mea faaopoopo masani i alii ma tamaitai. O le mea moni, i le faaiuga o le 1700 ma le amataga o le 1800, na suia ai le "Hanway" ma avea ma se isi igoa mo se faamalu timu.

2

Mai le vaitau o le 1800 se'ia o'o mai i le taimi nei, o mea na fa'aaogaina e fai ai faamalu timu ua alualu i luma, ae o lo'o tumau pea le foliga masani o le faleie. Ua suia ponaivi o le tafola i laupapa, ona sosoo ai lea ma u'amea, alumini ma o lea ua suia i le fiberglass e fai ai le au ma ivi 'aso'aso, ma o ie nailon ua togafitia i aso nei ua suia ai silika, laulaau ma fulufulu manu e fai ma filifiliga e sili atu ona tete'e atu i le tau.
I le Ovida Umbrella, o a matou faamalu timu e fa'aaogaina le mamanu masani o le fa'apaologa mai le 1998 ma tu'ufa'atasia ma le tekonolosi fa'aonaponei sili ona lelei, ie lava ia ma mamanu ma lanu fa'aonaponei e fai ai se faamalu timu maualuga le tulaga lelei ma matagofie mo ali'i ma tama'ita'i i aso nei. Matou te fa'amoemoe o le a e fiafia i la matou fa'amalu timu e pei lava ona matou fiafia e fai!

3

Punaoa:
Crawford, TS O se Talafaasolopito o le Faamalu. Taplinger Publishing, 1970.
Stacey, Brenda. O Luga ma Fa'aletonu o Faamalu. Alan Sutton Publishing, 1991.


Taimi na lafoina ai: Iuni-13-2022